2.1 Beslechting

Soms komen partijen er onderling niet uit. Denk bijvoorbeeld aan ouders die ruziën over de kinderalimentatie, contractbreuk bij bedrijven, een burenruzie. In dit soort gevallen kan iedereen naar de rechter. Hij onderzoekt de feiten, past de wettelijke regels daarop toe en neemt een beslissing.

'Niet eigenrichting, maar het recht wordt gebruikt om een geschil op te lossen.'

2.1.1 Netherlands Commercial Court

2.1.2 Mediation naast rechtspraak

2.1.3 Maatschappelijk effectieve rechtspraak

  • Zo betekenisvol mogelijk

    Naast de meer klassieke rol van de rechter in het beslechten van geschillen, proberen we zijn werk zo betekenisvol mogelijk te laten zijn voor de rechtzoekende en de samenleving. Dit noemen we maatschappelijke effectieve rechtspraak.

    De Rechtspraak richt zich hierbij met name op schuldenproblematiek, multiproblematiek, complexe echtscheidingen, toezicht op bewind en toegang tot de rechter.

    Zo is in 2019 is het visiedocument schuldenproblematiek en rechtspraak gepubliceerd, waarmee we de ambitie uitspraken te helpen bij de schuldenproblematiek in Nederland. Bijvoorbeeld door bestaande procedures eenvoudiger en beter toegankelijk te maken en door de introductie van een schuldenrechter.

    In 2019 is door de rechtbanken Oost-Brabant en Den Haag hard gewerkt aan een nieuwe procedure waarbij scheidende echtgenoten in 2020 gezamenlijk toegang krijgen tot de familierechter, om zo escalatie te voorkomen.

    Voorbeelden van initiatieven om de toegang tot de rechter te vergroten, waren in 2019 bij de Rotterdamse regelrechter, de Haagse wijkrechter en de Overijsselse overlegrechter. Deze projecten zorgen voor snelle, goedkope, informele en oplossingsgerichte procedures. Gericht op problemen die juridisch niet complex zijn, maar wel veel invloed hebben op het leven van mensen.

2.1.4 Uitgelicht: Smartengeld door aardbevingen?

'Het leven in een aardbevingsgebied levert spanningen op'

2.2 Berechting

Dagelijks komen verdachten voor de strafrechter. De rechter probeert te achterhalen wat er werkelijk is gebeurd en of kan worden bewezen dat de verdachte heeft gedaan waarvan hij wordt beschuldigd. Als dat zo is, dan bepaalt de strafrechter of dit strafbaar is en welke straf en eventuele maatregelen dan moeten volgen.

In de strafzaak wordt ook rekening gehouden met de slachtoffers. Zij hebben recht op informatie over de zaak en hebben spreekrecht. Ook kunnen ze een vordering tot schadevergoeding indienen.

2.2.1 Mediation in strafzaken

Cijfers

2019 1.472 Aangemeld 833 Afgerond 1.700 Slachtoffers en verdachten
    
 84 procent leidt tot vaststellingsovereenkomst

Mediation in Strafrecht wint Bianchi Herstelrechtprijs

2.2.2 Bejegening van slachtoffers

Wat kun je als slachtoffer verwachten?

2.2.3 Maatschappelijk effectieve strafrechtspraak

  • Wijkrechtbank en proef huiselijk geweld

    In Eindhoven en Rotterdam zijn in 2019 initiatieven van start gegaan voor de behandeling van zaken waar meerdere problemen van mensen met elkaar verweven zijn.

    In Eindhoven startte de wijkrechtbank. De aanpak van multiproblematiek staat er centraal. In strafzaken over relatief eenvoudige delicten probeert de rechter, samen met andere organisaties, een duurzame oplossing te vinden voor crimineel gedrag. Niet alleen om dat gedrag te bestraffen, maar ook om de omgeving te vrijwaren van toekomstige herhaling.

    In Rotterdam is een proef gestart waarbij wordt gekeken of er meerdere procedures lopen in of rondom een gezin waarin huiselijk geweld plaatsvindt. Als dat zo is, kunnen ze door 1 rechter op de huiselijk geweldzitting tegelijkertijd worden behandeld. Denk aan een strafzaak en een zaak over een ondertoezichtstelling van de kinderen. Op die manier worden problemen die leiden tot huiselijk geweld zoveel mogelijk weggenomen om zo geweld in de toekomst te voorkomen.

Wijkrechtbank in Eindhoven

2.3 Toetsing

In een rechtsstaat moet iedereen zich aan de wetten en regels houden, ook de overheid. Als iemand denkt dat het openbaar bestuur regels heeft geschonden, kan hij naar de rechter. De rechter toetst of het openbaar bestuur zich aan de regels houdt. Hij gaat daarbij niet op de stoel van het openbaar bestuur of wetgever zitten; hij toetst of de regels zijn nageleefd of een besluit op de juiste manier tot stand is gekomen. De rechter doet dit altijd op basis van wetten en (internationaal) recht. De rechter mag niet weigeren een oordeel te geven: hij moet rechtspreken als hem dat wordt gevraagd.

2.3.1 De rol van de rechter bij politiek gevoelige zaken

2.3.2 Uitgelicht: Moet pannaveldje weg?

'Het bestemmingplan staat het speelveldje toe'

2.4 Toezicht

2.4.1 Toezicht

Als iemand niet in staat is zijn eigen geld te beheren, wordt hij toegelaten tot de wettelijke schuldsaneringsregeling of wordt zijn vermogen onder bewind gesteld. In beide gevallen wordt een bewindvoerder benoemd. Mensen die om andere redenen niet in staat zijn hun eigen belangen te behartigen kunnen onder curatele worden gesteld, met benoeming van een curator of een mentor. Bedrijven of personen die het financieel niet redden en te veel schulden hebben, worden failliet verklaard. In dat geval wordt een (faillissements)curator benoemd. In al deze gevallen houdt de rechter toezicht.

2.4.2 Uitgelicht: Deugt de bewindvoerder?

'Het bedrijf speelt geen open kaart'